Spolin Atölyesi

Spolin Atölyesi

SPOLIN ATÖLYESİ – Doğaçlama

Amerikalı dramacı Jason Hale tarafından yürütülen atölye 31 Temmuz 2005 tarihinde İstanbul’da Barış Manço Kültür Merkezi’nde gerçekleştirildi.

“… transcend the limitations of the familiar and courageously enter the area of the unknown…” VS.

Atölye

spolin_320_240Yoğun Atölye’de Viola Spolin’in Tiyatro İçin Doğaçlamalar kitabında sözü edilen doğaçlama oyunları ve egzersizlerini temel almaktadır. Atölyede Spolin’in erken dönem temel oyun ve egzersizleri keşfedilecektir. Bu oyun ve egzersizler her seviyeden katılımcıya hayal gücünü, anlık olabilmeyi ve yaratıcılığı geliştirir. Drama liderleri bu konuda görüş kazanacak ve gerekli araçları kendi öğretme, yönetme veya eğitme aşamalarında nasıl kullanacaklarını öğreneceklerdir. Viola, “Deneyimle ve deneyerek öğreniriz. Kimse kimseye bir şey öğretmez. Eğer ortam izin verirse, herkes ne öğrenmek istiyorsa onu öğrenir. Birey izin verirse, çevre ona ne öğretilmesi gerekiyorsa öğretir” demiştir. Spolin’in çalışması bir metot değil, deneyim için daha büyük bir kapasite geliştirmeye yönelik bir yaklaşımdır. Doğru veya yanlış, iyi veya kötü yoktur. Sadece yolunda giden ya da gitmeyen bir şeyler vardır. Yan liderin (drama liderinin) rolü oyunculardan biri olmaktır. Lider bir otorite değildir. Cevaplar onda değildir. Pek çok spor faaliyetinde olduğu gibi koç olarak ekip oyuncularına “gözlerini toptan ayırmamalarını” hatırlatır. Odakta kalma çabası, odak noktasıdır.

Spolin Hakkında

Doğaçlamanın annesi olarak tanınan Viola Spolin, “Tiyatro Oyunları” çalışmalarıyla, oyuncu yetiştirme ve oyun yaratma konusundaki uygulamalarıyla Amerikan tiyatrosunun görünüşünü değiştirmiştir. Spolin bu konuda “Tiyatro Oyunları (games) her alana, disipline ya da tam katılım, iletişim ve dönüşümün yaratılabileceği her konuya uygulanabilir” demiştir. Spolin çalışmalarıyla pek çok ödül ve fahri doktora dereceleri almıştır. Onun çalışmalarından yararlanan oyuncu ve yönetmenlerin arasında David Mamet, Gene Hackman, Dustin Hoffman, Mike Nichols, Elaine May, Frank Galati, Ron Howard, Rob Reiner, Penny Marshall gibi isimler vardır. Spolin’in çalışması tiyatro dışındaki disiplinlere de taşmış, eğitim, psikoloji, dilbilim, din, akıl sağlığı ve sosyal reform gibi pek çok alanda kullanılır olmuştur.

“Playing a game is psychologically different in degree but not in kind from dramatic acting.  The ability to create a situation imaginatively and to play a role in it is a tremendous experience, a sort of vacation from one’s everyday self and the routine of everyday living. We observe that this psychological freedom creates a condition in which strain and conflict are dissolved and potentialities are released in the spontaneous effort to meet the demands of the situation”. Neva Boyd. Viola Spolin’s predecessor and mentor.

Jason Hale

JasonHale_400_300Jason bir oyuncu, yönetmen, yapımcı ve Viola Spolin Drama lideridir. 1991’den beri, Viola Spolin’in oğlu Paul Sills’le beraber çalışma ayrıcalığına erişmiştir. Ayrıca Viola’nın kızkardeşi Beatrice Lee ile de onun doğaçlama tekniğini çalışmıştır. Amerika’da isim sahibi pek çok doğaçlama ustasıyla çalışmıştır. Jason, Spolin’in çalışmalarını New York’ta New Actors Workshop, Stella Adler Studio of Acting, Screen Actors’ Guild genç oyuncular seminerinde, New York University oyunculuk bölümünde yüksek lisans öğrencilerine ve özel atölyelerde yürütmektedir. Ayrıca Amerika’nın çeşitli yerlerinde yerel tiyatro ve okullarda yönetmenlik yapmıştır. Jason aynı zamanda Paul Sills tarafından desteklenen, Viola Spolin’in çalışmalarını sürdürmeyi amaç edinmiştir. Theatre Project Ensemble’ın kurucusudur. 2000 – 2004 yılları arasında kurumun Genel Sanat Yönetmenliği’ni yapmıştır.

Doğaçlamanın anası Spolin’in izinde oyunculuğu keşfetmek

(RADİKAL GAZETESİ. 02.08.2005)

‘Doğaçlamanın anası’ olarak kabul edilen Viola Spolin’in tasarladığı oyunlar önceki gün Jason Hale’in eğitmenliğinde İstanbul’da oynandı. Hale: Spolin’de iyi-kötü, doğru-yanlış gibi değerlendirmeler yok. – MÜGE MENGÜ – İSTANBUL

Doğaçlamaya katkıları ve ‘Tiyatro için Doğaçlama’ gibi oyunculuk eğitimi alanında çığır açan kitaplarıyla 20. yüzyılın en etkili tiyatro figürlerinden Viola Spolin’in tasarladığı oyunlar önceki gün İstanbul’da ‘oynandı’. Viola Spolin ekolünün son kuşak temsilcilerinden ABD’li sanatçı Jason Hale’in eğitmenliğini yaptığı atölye Barış Manço Kültür Sanat Merkezi’nde Oluşum Drama Enstitüsü’nün katkılarıyla gerçekleşti. Etkinliğe katılan oyuncu ve drama

eğitmenleri Hale’in denetiminde içinde bulundukları anın bilincine varmayı, farkındalığı artırmayı ve spontanlığı açığa çıkarmayı hedefleyen erken dönem Spolin oyun ve egzersizlerini uyguladı.

Doğaçlamaya sistem geldi

‘Doğaçlamanın anası’ olarak anılan Viola Spolin’in oyunculuğa en büyük katkısı, sistemli yaklaşımla doğaçlamaya bir yapı kazandırması. 1920’ler Amerikası’nda yapay oyunculuk anlayışı olduğunu belirten Hale’e göre Viola Spolin Chicago’da çocuklarla ve genç oyuncularla çalışırken geliştirmeye başladığı oyunları, tiyatro egzersizlerinin parçası haline getirerek bir devrim yarattı. 300’e yakın oyun ve egzersizi bulunan Spolin’in 1965 yılında çıkan kitabı ‘Tiyatro İçin Doğaçlama’ ise tüm dünyada oyunculuk ve doğaçlama eğitiminde bir başucu kitabı haline geldi. Spolin’in tasarladığı oyunlar, bireyleri kişisel ve kolektif yaratıcılıklarına kavuşturmayı hedefliyor. Spolin oyunlarının bilinmezler bölgesine cesurca adım atmak olduğunu söyleyen Hale, egzersizlerin bu bilinmeyen bir sonraki anlara güvenmeyi sağlayacak refleksleri geliştirdiğini belirtiyor:
“Viola Spolin insanların ‘x bölgelerini’ açığa çıkarmaktan korktuklarını, yani kendi sezgilerine güvenmediklerini söylüyor. Doğduğumuz andan itibaren bize toplum tarafından empoze edilen bilgiler, sezgilerimizi işleyişine bırakmamızı engelliyor. Örneğin, toplum bizi onaylanmaya koşullandırıyor. Spolin egzersizleri otoriteyi ortadan kaldırıyor. İyi-kötü, doğru-yanlış gibi değerlendirmeler yok.”
Mike Nichols, Elaine May, Frank Galati, Dan Aykroyd, David Mamet, Gene Hackman, Penny Marshall, James Belushi gibi pek çok ünlü yönetmen, aktör ve oyun yazarını etkileyen Viola Spolin oyunlarının ABD tiyatrosuna damgasını vurmasını ise en büyük destekçisi olan oğlu yönetmen Paul Sills sağladı. Paul Sills’in kurduğu tiyatro toplulukları ‘Compass’ (Pusula) ve ‘Chicago’daki Second City’nin (İkinci Kent) metni ikinci plana atan, seyircisinden aldığı önerilerle biçimlenen doğaçlama skeçleri 1950 sonlarında ve 1960’larda Amerika’da tiyatronun nabzını tuttu. Chicago’da ve Kanada’daki ‘Second City’ oyuncularının 70’lerde başlattığı ‘Saturday Night Live’ doğaçlama komedi ekolü de skeçlerinin metin yazım ve provaları aşamasında Viola Spolin’in çalışmalarından yararlandı.

Komiklik demek değil

JasonSpolin’in çalışmalarının doğaçlama komedi sanatında yararlı olduğunu belirten Hale, bunun Spolin’in genel oyunculuk eğitimindeki değerini biraz gölgelediği inancında. Hale, “‘Saturday Night Live’ geleneği dışında, Theater Sports, Improv Olympics gibi topluluklar, ‘Whose Line is it Anyway?’ gibi popüler diziler yüzünden doğaçlama denince komedi akla geliyor. Bu da komedyen olmayan oyuncuları yanıltıyor. Doğaçlamanın komediden ayrı görülmesi gerek. Doğaçlama komiklik ya da hazırcevaplık değil. Doğaçlama şu an burada olma duygusunun dolaysızlığından geçer. Bu duyguya uyum sağlamak, güvenmek ve karşılık vermektir” diyor. Oyuncu, yönetmen, yapımcı ve Viola Spolin eğitmeni olan Jason Hale, 1991 yılından beri Viola Spolin’in oğlu Paul Sills’le beraber çalışıyor.. Hale, Spolin çalışmalarını New York’ta New Actors Workshop, Stella Adler Studio of Acting, Screen Actors’ Guild genç oyuncular seminerlerinde, New York Üniversitesi oyunculuk bölümünde yüksek lisans öğrencileri hazırlık derslerinde ve özel atölyelerde yürütüyor.

Eğitmenler de kullanıyor 

Çocuk eğitiminden psikoterapiye pek çok disipline seslenen Spolin’in çalışmalarını Türkiye’de eğitmenler de kullanıyor. Spolin’in çalışmaları öğrenciyi kapasitesine eriştirecek yaratıcı süreci hızlandırmayı hedefliyor. Merkezi Ankara’daki Oluşum Drama Enstitüsü (ODE) Başkanı Naci Aslan, Türkiye’de yaratıcı drama eğitiminin yaygınlaşmaya başladığı ve Milli Eğitim Bakanlığı müfredatına bile girdiği halde, bu dersleri verecek öğretmenlerin azlığına belirtiyor.

Basın’dan..  Basın’dan..  Basın’dan..  Basın’dan..  Basın’dan.. Basın’dan.. Basın’dan..